Transformacja Śląska była tematem workshopu „Ślōnsko godka: wyzwania regionu w kontekście transformacji”, który odbył się podczas Kongresu Nowej Mobilności 2026 w Katowicach. Przedstawiciele nauki, administracji, przemysłu i biznesu rozmawiali o przyszłości regionu, jego konkurencyjności, nowych kompetencjach oraz roli innowacji w budowaniu kolejnych impulsów rozwojowych.
Jak przeprowadzić transformację Śląska, zachowując jego przemysłowy charakter i regionalną tożsamość, a jednocześnie tworząc nowe impulsy rozwojowe, kompetencje i miejsca pracy? O tym rozmawiali uczestnicy workshopu „Ślōnsko godka: wyzwania regionu w kontekście transformacji”. Sesja była przestrzenią rozmowy o przemianach gospodarczych i społecznych regionu oraz o wyzwaniach, jakie niesie transformacja Śląska. W centrum dyskusji znalazły się konkurencyjność gospodarki, przyszłość przemysłu, rynek pracy, rozwój kompetencji, zdrowie oraz jakość życia mieszkańców. Ważnym elementem rozmowy była również kwestia tego, jak połączyć modernizację gospodarki z wykorzystaniem potencjału naukowego i technologicznego regionu, ochroną jego tożsamości oraz zapewnieniem lokalnym społecznościom udziału w zachodzących zmianach.
Dyskusję z perspektywy naukowej i technologicznej współprowadzili przedstawiciele Łukasiewicz – Górnośląskiego Instytutu Technologicznego (Łukasiewicz – GIT) – dr hab. inż. Jarosław Marcisz oraz Małgorzata Gołąbek.
W panelu uczestniczyli przedstawiciele administracji publicznej, nauki, przemysłu, instytucji otoczenia biznesu oraz samorządu:
- prof. Marek Gzik – Sekretarz Stanu, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego
- dr Hubert Cichocki – Prezes Sieci Badawczej Łukasiewicz
- Monika Gawlik, MBA – Dyrektor, Ministerstwo Aktywów Państwowych
- dr Marcin Tyslik – Honorowy Konsul Niemiec, Dyrektor Reich – cK sp. z o.o.
- dr hab. n. med. Sławomir Blamek, prof. NIO-PIB – Dyrektor Narodowego Instytutu Onkologii w Gliwicach
- dr inż. Bartosz Polnik – Zastępca Dyrektora ds. Rozwojowych, Instytut Techniki Górniczej KOMAG
- Rafał Żelazny – Prezes Zarządu, Katowicka Specjalna Strefa Ekonomiczna S.A.
- Aleksandra Kania – Country Manager, ArcelorMittal Poland
- Wiktor Pawlik – Prezydent, Regionalna Izba Przemysłowo-Handlowa w Gliwicach
- Mariusz Jankowski – Naczelnik Wydziału Obsługi Inwestorów, Miasto Katowice
Innowacje jako impuls dla transformacji
Ważnym wątkiem dyskusji była rola nauki, badań i innowacji w budowaniu nowych podstaw rozwoju gospodarczego regionu. Śląsk dysponuje rozbudowaną bazą przemysłową, silnym zapleczem akademickim oraz kompetencjami technicznymi, które mogą stać się podstawą kolejnego etapu rozwoju.
Profesor Marek Gzik zwrócił uwagę na konieczność poszukiwania nowych impulsów gospodarczych dla regionu i znaczenie współpracy nauki z biznesem:
„Mówimy dużo o innowacjach, bo to jest przede wszystkim to jest ta przestrzeń aktywności zainteresowania ministerstwa nauki i szkolnictwa wyższego, innowacja która ma wyjść z laboratoriów ma zakończyć się wdrożeniem, nową technologią produktem czy usługą.”
Wypowiedź ta dobrze oddaje jeden z kluczowych tematów panelu – potrzebę przekładania potencjału naukowego i badawczego na konkretne rozwiązania technologiczne oraz ich zastosowanie w gospodarce.
O znaczeniu Śląska dla Sieci Badawczej Łukasiewicz mówił prezes dr Hubert Cichocki, wskazując na rolę instytutów Sieci jako partnerów technologicznych dla przedsiębiorstw uczestniczących w procesie transformacji regionu:
„Śląsk nie tylko może być, ale już jest jednym z najważniejszych ośrodków Sieci Badawczej Łukasiewicz dzieje się to zarówno z powodów historycznych mamy tutaj zrzeszenie wielu instytutów. … Mogę to z dumą powiedzieć proszę państwa, że my we wszystkich ważnych sprawach, jeżeli chodzi o transformację Śląskiej gospodarki bierzemy udział jako partner technologiczny dla sektora przedsiębiorstw. Dzieje się tak zarówno w obszarach tradycyjnych kompetencji Śląskiej gospodarki, gdzie te nasze kompetencje są udokumentowane, wieloletnie i nie wymagają jakiegoś specjalnego rozwijania czy komentowania, ale staramy się tak żeby mieć wartość bardzo ważną w procesie transformacji regionu.”
Z kolei profesor Rafał Żelazny, prezes Katowickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej S.A., zwrócił uwagę na znaczenie kapitału ludzkiego oraz utrzymującego się w regionie potencjału technicznego:
„Mamy dużą bazę uczelni, mamy ponad 111 000 studentów mamy 70000 ludzi w technikach i szkołach branżowych i co ważne mamy 24% ludzi którzy na pierwszym stopniu nauki wybrali nauki, albo jak kto woli wybrali studia inżynierskie to są wszystko bardzo dobre dane które mówią o tym, że jednak ten nasz śląski etos kultury technicznej w pracy nie zanika powinniśmy go tylko mocniej rozwijać.”
Śląsk – region przemysłu i nowych technologii
Dyskusja pokazała, że transformacja Śląska nie oznacza wyłącznie zmiany struktury gospodarczej. To również proces budowania nowych kompetencji, rozwijania technologii i tworzenia warunków do dalszego rozwoju przemysłu w zmieniającym się otoczeniu gospodarczym.
W tym procesie istotną rolę odgrywa współpraca pomiędzy nauką, administracją i przedsiębiorstwami. To właśnie na styku tych środowisk powstają rozwiązania, które mogą odpowiadać na wyzwania związane z transformacją energetyczną, przemysłową i technologiczną regionu.
Łukasiewicz – GIT jest częścią tego ekosystemu – rozwijając technologie odpowiadające na potrzeby współczesnego przemysłu i nowych obszarów gospodarki.
Rozmowa podczas workshopu „Ślōnsko godka” pokazała, że przyszłość Śląska będzie wymagała łączenia jego przemysłowego dziedzictwa z nowymi technologiami, kompetencjami i modelami współpracy. Dla Łukasiewicz – GIT oznacza to aktywny udział w procesie, w którym wiedza, badania i technologie stają się narzędziami dalszego rozwoju regionu.
Technologie Łukasiewicz – GIT na Kongresie Nowej Mobilności
Workshop „Ślōnsko godka” był jednym z punktów obecności Łukasiewicz – GIT podczas Kongresu Nowej Mobilności 2026. Równolegle na stoisku Sieci Badawczej Łukasiewicz prezentowane są rozwiązania rozwijane w Instytucie, w tym premierowo pokazany napęd elektryczny do łodzi bez magnesów trwałych.
Opracowany przez Łukasiewicz – GIT układ został zaprojektowany z myślą o pracy w wymagającym środowisku wilgotnym i zasolonym. Rozwiązanie łączy silnik elektryczny, przekształtnik energoelektroniczny oraz system sterowania i wizualizacji. Przy napięciu 48 V osiąga moc znamionową 10 kW i moment obrotowy 75,6 Nm. Może znaleźć zastosowanie jako główny napęd jednostek rekreacyjnych lub napęd manewrowy jachtów.
Odwiedzający stoisko mogą zobaczyć również niskomagnetyczne silniki, ultralekkie silniki elektryczne LEMoK oraz napęd elektryczny z silnikami zabudowanymi bezpośrednio w piastach kół.
Prezentowane technologie pokazują szeroki zakres kompetencji badawczo-rozwojowych Łukasiewicz – GIT w obszarze zaawansowanych maszyn elektrycznych i układów napędowych. Obejmują one rozwiązania dla jednostek pływających, lotnictwa, bezzałogowych systemów latających oraz elektromobilności, odpowiadając na potrzeby rozwijającej się mobilności i przemysłu.
