W 2024 roku w Łukasiewicz – Górnośląski Instytut Technologiczny uruchomiono nowoczesne laboratorium badań odporności materiałów na pękanie siarczkowe SSC (Sulfide Stress Cracking). Jest to obecnie jedyne tego typu laboratorium w Polsce oraz jedno z nielicznych w Europie, które umożliwia realizację pełnego zakresu badań w tym obszarze.
W 2026 roku kompetencje jednostki zostały potwierdzone przez Urząd Dozoru Technicznego, który uznał laboratorium za zdolne do wykonywania badań zgodnie z wymaganiami tej metody. Otwiera to nowe możliwości współpracy z przemysłem oraz instytucjami odpowiedzialnymi za kwalifikację materiałów stosowanych w wymagających środowiskach pracy.
Zaawansowana infrastruktura badawcza
Laboratorium SSC wyposażono w sześć specjalistycznych stanowisk badawczych w postaci komór testowych przeznaczonych do badań stali i stopów w środowisku zawierającym siarkowodór (H₂S). Instalacje te umożliwiają prowadzenie testów w ściśle kontrolowanych warunkach chemicznych i mechanicznych, co pozwala na wierne odtworzenie warunków pracy materiałów w instalacjach przemysłowych. Badania prowadzone są zgodnie z wymaganiami normy NACE TM0177-2024, która jest jedną z najważniejszych metod oceny podatności materiałów metalicznych na pękanie naprężeniowe w środowiskach zawierających siarkowodór.
Badania odporności materiałów w środowisku H₂S
Zakres prowadzonych badań obejmuje ocenę podatności materiałów na pękanie w wyniku naprężenia i działania środowiska zawierającego H₂S oraz analizę oddziaływania środowisk kwaśnych, typowych dla wielu procesów przemysłowych. W ramach Metody A stosuje się próbki o standardowej średnicy pomiarowej 6,35 mm lub próbki zredukowane o średnicy pomiarowej 3,81 mm. Próbki poddawane są naprężeniu badania dochodzącemu nawet 90% granicy plastyczności, przy jednoczesnym oddziaływaniu agresywnego środowiska chemicznego. Najczęściej wykorzystywanym medium badawczym jest 5-procentowy zakwaszony roztwór wodny NaCl nasycany gazowym H₂S. Takie warunki pozwalają na symulację rzeczywistych warunków eksploatacyjnych oraz ocenę trwałości materiałów stosowanych w instalacjach przemysłowych pracujących w środowiskach korozyjnych.
Zgodność z międzynarodowymi normami
Wyniki badań prowadzonych w laboratorium umożliwiają ocenę przydatności materiałów do pracy w środowiskach zawierających siarkowodór na zgodność z wymaganiami norm ISO 15156-1 oraz ISO 15156-2. Norma ISO 15156-1 określa ogólne zasady doboru materiałów odpornych na pękanie w środowiskach zawierających H₂S oraz wskazuje czynniki środowiskowe wpływające na ryzyko uszkodzeń, takie jak stężenie siarkowodoru, pH, temperatura czy ciśnienie. Z kolei ISO 15156-2 precyzuje wymagania dotyczące stali węglowych i niskostopowych, w tym stali z dodatkami chromu i molibdenu, stosowanych w urządzeniach wykorzystywanych w sektorze wydobycia i przetwarzania ropy oraz gazu w środowiskach kwaśnych.
Wsparcie dla kluczowych sektorów przemysłu
Badania SSC znajdują zastosowanie wszędzie tam, gdzie materiały konstrukcyjne narażone są na działanie siarkowodoru, który może prowadzić do zjawiska korozji naprężeniowo-wodorowej oraz degradacji materiału w wyniku oddziaływania wodoru.
Z tego względu badania prowadzone w laboratorium są szczególnie istotne dla:
- przemysłu naftowego i gazowego (upstream, midstream, downstream),
- przemysłu rafineryjnego i petrochemicznego,
- przemysłu chemicznego,
- energetyki, w tym rozwijającej się energetyki wodorowej w obszarach, w których może występować H₂S.
Uruchomienie laboratorium SSC w Łukasiewicz – Górnośląski Instytut Technologiczny wzmacnia potencjał badawczy instytutu w obszarze inżynierii materiałowej i badań korozyjnych, a także zwiększa dostępność specjalistycznych usług badawczych dla przemysłu w Polsce i Europie.
Kontakt z zespołem Laboratorium SSC
dr inż. Karol Sówka
e-mail: karol.sówka@git.lukasiewicz.gov.pl
tel.: 32 2345 191
